Skip to main content

Kürd Kinosundan 6 şahəsər film

 

Kürd kinosu, xüsusilə son 30-40 ildə dünya festivallarında böyük rəğbət qazanan, poetik dili, sərt realizmi və siyasi konteksti ilə seçilən bir "müəllif kinosu" (art-house) cərəyanıdır. Bu filmlər adətən sərhədlər, köç, müharibənin uşaqlar üzərindəki təsiri və şəxsiyyət axtarışı mövzularına toxunur. Yılmaz Güneyin Yol (1982) filmi Kürd kinosunun dünyaya açılan qapısı hesab olunur. Cannes festivalında a’li Palme d'Or mükafatını qazanıb. O, özü haqda ayrıca bir materiala layiqdir. Filmlərin seçimində mövzuların tam əhatə olunmasına diqqət etməyə çalışdım.


Turtles Can Fly (2004)
Rej: Bahman Ghobadi


2004-cü il istehsalı olan Kürd müharibə-dram filmidir. Süjet İraq-Türkiyə sərhədində üç qaçqın uşağın ətrafında cərəyan edir; onlar amerikalıların İraqa daxil olaraq Səddam Hüseyni hakimiyyətdən devirməsini gözləyirlər. 2003-cü ildəki İraq işğalından sonra çəkilən ilk film idi. Qaçqın düşərgəsində minaları təmizləyərək pul qazanan uşaqların gözü ilə müharibənin dəhşətləri göstərilir.

Memories on Stone (2014)
Rej: Shawkat Amin Korki


Kürd uşaqlıq dostları İraqda kürd xalqına qarşı soyqırım – 1988-ci il Əl-Ənfal kampaniyası haqqında film çəkirlər. Bu, onlara öyrədir ki, kino vasitəsilə həqiqəti əldə etmək və öz kimlikləri ilə üzləşmək üçün hər şeyi - hətta öz həyatlarını da riskə atmağa dəyər. Bu, "film içində film" iki dostun qarşılaşdığı çətinlikləri - texniki problemlər, aktrisa tapa bilməməyi anladır. Keçmişlə üzləşmə mövzusunu işləyir.

Zer (2017)
Rej: Kazım Öz


Nyu Yorkda musiqi tələbəsi Janın nənəsi bu şəhərə xərçəng müalicəsi üçün gəlib. Nənəsi tez-tez ona “Zer” mahnısını oxuyur. Jan melodiyaya valeh olur. Nənəsi öləndən sonra Türkiyəyə gəlir, burada qalıb, musiqi ətrafındakı mistikanı çözməyə qərar verir. Bu isə onu Dersim Qətliamına qədər aparır. Film Türkiyə Mədəniyyət Nazirliyindən maliyyə dəstəyi qazansa da, sonradan bu dəstək geri çəkilib. 2017-də nazirlik Dersim qətliamı səhnələrinin çıxarılmasını istəyib. Film 2017 İstanbul Film Festivalında senzuraya mə’ruz qalmış versiyada nümayiş etdirilib. Türkiyədəki bir çox kinoteatr nümayişləri ləğv edib.

Okul Tıraşı
Rej: Ferit Karahan


2021-ci il Türkiyə istehsalı olan film Ən Yaxşı Film üçün Altın Portakal Mükafatını qazanıb. Mərkəzi ideya “Bürokratiyanın və qorxu sisteminin insan həyatını necə dəyərsizləşdirməsi”dir. Şagird Memo xəstələnir, lakin dostu Yusif onu xilas etməyə çalışarkən qarşısına divar kimi "prosedurlar" çıxır. İnternat məktəbi bir növ "kiçik dövlət" modelidir. Uşaqlar müəllimlərdən, müəllimlər direktordan, direktor isə "yuxarıdan" qorxur. Bu qorxu yalan danışmağa məcbur edir.

Gulistan, Land of Roses (2016)
Rej: Zayne Akyol

Film PKK Azad Qadınlar Birliyinin İŞİD əleyhinə döyüşən qadın gerillaları haqqındadır. Burada sadəcə atışma yoxdur; qadınların bir-birinin saçını hörməsi, fəlsəfi söhbətləri, təbiətlə münasibətləri və ölümə baxışları çox estetik bir dillə çatdırılır. Akyol 2010-cu ildə Gulîstanı tapmaq və onun haqqında film çəkmək üçün İraqa gedir, lakin bu cəhd uğursuz olur və Akyol onu tanıyan qadınları tapır. Sənədli filmin diqqəti onların xatirələri vasitəsilə Gulîstanın hekayəsini danışmağa yönəlir.

A Time for Drunken Horses
Rej: Bahman Ghobadi

Kürd dilində olan film Cannes festivalında Caméra d'Or mükafatı qazandı. Film rejissorun öz kəndində, öz dilində və qeyri-peşəkar aktyorlarla çəkilib. İran-İraq sərhədində yaşayan, valideynlərini itirmiş uşaqların hekayəsidir. Ailəsini dolandırmaq üçün qaçaqmalçılıq edən uşağın xəstə qardaşını əməliyyat etdirmək üçün verdiyi mübarizəni vizuallaşdırır.

Bu tip materialların, tərcümələrin hazırlanmasına dəstək üçün mənə kofe ala bilərsən. Link bioya sabitlənib. Bu dəstək fəaliyyəti davam etdirmək üçün mühümdür.

Comments

Popular posts from this blog

Azad iradə varmı, yoxsa bu bir illüziyadır?

  Bir qətl hadisəsindən sonra məhkəmə prosesini düşünün, qa’tilin (mən onu bundan sonra icraçı adlandıracağam) Sam Harris-in (amerikalı filosof və neyro-alim) Azad İradə te'zisi əsasında müdafiə qurduğunu fərz edin. Bu müdafiəyə görə, icraçı günahkar deyil, çünki qətli o, öz iradəsi əsasında törətməyib. Hətta ümumiyyətlə, azad iradə deyilən bir şey mövcud deyil - illüziyadı. Müdafiə materialları neyro-elmi araşdırmalarla, da'talarla zəngindi və vəkillə icraçı sübut etməyə çalışırlar ki, qətl deterministik zəncirdə bir halqadı, buna görə, fərd cəza almamalıdı. İlk baxışdan, çox absurd səslənə bilər, amma azad iradə ilə maraqlanan hər kəs məsələnin ciddiliyinin fərqinə varır. Bir az fəlsəfi səyahətə çıxaq: Plato Phaedrus dialoqunda ruhu bir at arabasına bənzədirdi. O, arabanın sürücüsü kimi ağlı (logos) tə’yin etmişdi. Beləcə, ağıl ruhun digər parçaları olan ehtiras (thumos) və arzunun (eros) idarəçiliyini həyata keçirirdi. Hazırda, bu fikri elmi sferada çox istifadə etməsələr də...

İdeoloji futbol və hakimiyyət: "Qarabağ" FK Layihəsi

  "Qarabağ" FK dünən yenə milyonlarla azərbaycanlını birləşdirən, ortaq, milli-həzz mənbəyi kimi çıxış edirdi. Komanda UEFA Çempionlar Liqasının əsas mərhələsinin VII turunun oyununda, öz meydanında "Ayntraxt" (Almaniya) ilə qarşılaşıb. Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunda reallaşan matç Azərbaycan çempionunun 3:2 hesablı qələbəsi ilə bitdi. Klubun Azərbaycan futbol tarixi üçün bir vaxtlar “xəyali” sayılan uğurları reallaşdırması, Qurban Qurbanov, “sistematik iş və uğur hekayəsi” haqqında çox danışır, yazılır. Bu yazıda belə texniki tərəflərdən yox, klubun Azərbaycan dövləti üçün ideoloji və siyasi funksiyaları barədə danışmaq istəyirəm. “Siyasi Legitimlik” və "Qələbə" Simvolizmi Hər şeydən əvvəl, "Qarabağ" adı Azərbaycanın ən həssas siyasi problemini (əvvəllər işğalı, indi isə zəfəri) təmsil edir. Bu isə klubun “Siyasi Legitimlik” və "Qələbə" Simvolizmi kimi funksiyasını qabardır. 2020-ci ildən, müharibədən əvvəl klub "qaçq...

Düşünmək və Olmaq arasında əlaqə məcburidirmi? - Correlationism və Speculative Realism

Gecə gözümə yuxu getmədi və obsessiv düşüncələri susdurmaq üçün maraqlı bir sual tapmalıydım. Birdən ağlıma gəldi: əjdahalar həqiqətən mövcud olubmu? Söhbət fəlsəfi olaraq bunu əsaslandırmaqdan gedəndə təkcə Kant kifayət etmir. Çünki idrak sərhədinə məhkum qalırsan. Bu isə bizi yeni fəlsəfi superstar - Quentin Meillassoux-a və onun Kant tənqidinə aparır: Misal elə Kantdan olsun deyə, gün batımından başlayaq. Bu arada, mən Gün batımı və Kantın gözəllik paradoksu haqqında video etmişəm, ona görə o mövzunu təkrar izah edib, uzatmaq istəmirəm. Linkdən izləyib, sonra oxumağa davam edə bilərsiz. Bir gün batımı izləyirsən deyirsən: bu mənzərə çox gözəldir! Burada çox maraqlı bir sual var. Gün batımının gözəlliyi nə qədər müşahidədən, yə’ni, bizim idrakımızdan asılıdı? Əgər biz baxmasaq belə, gözəllik anlayışı mövcud olurmu? Konseptə oturtsaq; bunlar Correlationism-in suallarıdı. Amma təkcə bu deyil. Daha banal nümunələrlə: məsələn, allahın olmadığını deyə bilərikmi; əgər o, bizim idrakımızın...